على زمانى قمشه اى
291
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
شرح حال استادش اختصاص دارد به ترجمهء حال سردار پرداخته است : مرحوم آية اللّه العظمى حجت بااينكه اساتيد بزرگ چندى مانند مرحوم علّامهء يزدى ( سيد محمد كاظم ) و شريعت اصفهانى و ميرزا نايينى و آقاى آقا شيخ على قوچانى و غيرهم داشتهاند ليكن احوال هيچكدام را توضيح نداديم امّا استاد رياضى و هندسى معظمله يعنى حجة الاسلام و المسلمين علامهء عصر و ذوفنون دهر مرحوم سردار حيدر قلى خان كابلى را در اين كتاب ترجمه مىكنيم به چند لحاظ يكى آنكه اين نابغهء فنون مستظرفه و علوم متنوعه كه در زاويهء غرب ايران ، شهرستان كرمانشاه آرميده بود تا سال آخر عمرش آنطور كه بايد شناختهء جهان علم و فضيلت نشد و جز معدودى از خواص اهل علم نمىدانستند كه شيخ بهاء الدّين ثانى و « من ليس له ثانى » در گوشهء شهر ساكت و آرام كرمانشاه قرار دارد و آنها هم كه مىدانستند آنطور كه بايد از علم و تقوا و عظمت فضل او تقدير نمىكردند تا وقتى كه از دست رفت و مانند هميشه ناله و افسوس و آه حسرت براى فقدانش مىكنند ، مرحوم سردار كابلى اعجوبهء زمان و اغلوطهء روزگار بود كه از عالم علم و روحانيت گرفته شد ، سردار كابلى گذشته از مقام استادى كه به مرحوم آية اللّه حجت داشت روابط معنوى بسيار با ايشان داشت و بىاندازه علاقه و ارادت و سرسپردهء ايشان بود . « 1 » مؤلف « آثار الحجه » كه به عنوان استاد رياضى مرحوم آية اللّه حجت ، شرح حالى از مرحوم سردار كابلى ذكر نموده مىنويسد : بهطورى كه از بعض ثقات طهران شنيدم سردار كابلى با آية اللّه حجت عهد و پيمان بسته بود كه پس از ايشان اگر اجلش از اجل ايشان تأخير افتاد ديگر در دنيا زيست نكند و اول لاحق به ايشان باشد همينطور هم شد روز دوشنبهء سوم جمادى الاولى ( سال
--> ( 1 ) . آثار الحجة ، ج 1 ، ص 8 - 197 .